RIBAMAR CONSERVAS

Nie każdy, kto chce zamontować antenę satelitarną, może po prostu chwycić wiertarkę i wywiercić otwory w ścianie. Mieszkańcy bloków wielorodzinnych, osoby wynajmujące lokale czy właściciele budynków z ociepleniem styropianowym napotykają na bariery, które wykluczają tradycyjny montaż ścienny. Wspólnoty mieszkaniowe często zabraniają ingerencji w elewację z powodów estetycznych, a styropianowa warstwa ocieplenia i tak nie utrzymałaby ciężkiej czaszy bez specjalistycznych kotew sięgających do ściany nośnej. Na szczęście istnieje kilka sprawdzonych sposobów na zamontowanie anteny bez wiercenia ani jednego otworu w budynku.

Dlaczego klasyczny montaż anteny satelitarnej na elewacji bywa niemożliwy

Standardowa instalacja polega na przykręceniu uchwytu ściennego do muru za pomocą kołków rozporowych. W budynkach z lat 70. i 80., gdzie elewacja pokryta jest styropianem o grubości 10–20 cm, takie mocowanie nie ma sensu – kołek trzyma się jedynie w miękkim materiale izolacyjnym i przy silniejszym wietrze cała konstrukcja może się obluzować. Aby zamontować antenę na ociepleniu, trzeba zastosować kotwy chemiczne lub wsporniki dystansowe sięgające przez warstwę ocieplenia do ściany konstrukcyjnej, co wymaga precyzyjnego wiercenia i generuje koszty, na które nie każdy może sobie pozwolić. Do tego dochodzi kwestia formalna – zarządca budynku musi wydać zgodę, a w przypadku budynków wpisanych do rejestru zabytków procedura trwa miesiącami.

Wynajmujący mieszkanie mają jeszcze trudniej. Właściciele lokali rzadko zgadzają się na wiercenie, a prawo chroni ich interes – to ich własność, nie nasza. Alternatywne metody montażu rozwiązują te problemy, bo nie naruszają struktury budynku i w razie przeprowadzki można je zabrać ze sobą.

Montaż na balkonie – stojaki i uchwyty balkonowe

Najpopularniejszym rozwiązaniem wśród mieszkańców bloków jest montaż anteny na balkonie przy użyciu uchwytów mocowanych do balustrady za pomocą cybantów (inaczej obejm śrubowych). Producent Corab oferuje szeroką gamę takich stojaków – model UBP-50/400-Z z rurą o długości 40 cm sprawdzi się przy mniejszych czaszach, natomiast UBP-38/600-H z dystansem 60 cm od płytki montażowej lepiej nadaje się do anten o średnicy do 80 cm. Stojaki tego typu są wykonane z ocynkowanej stali i posiadają dwa cybanty umożliwiające pewne zamocowanie do pionowych lub poziomych elementów balustrady.

Montaż krok po kroku wygląda następująco:

• Zmierz średnicę rurek lub profili balustrady – najczęściej spotykane wymiary to 38 mm i 50 mm. Wybierz uchwyt z cybantami odpowiadającymi tej średnicy.
• Przyłóż uchwyt do balustrady w miejscu, z którego antena będzie miała otwarty widok w kierunku południowym. Upewnij się, że nic nie zasłania linii wzroku – drzewa, sąsiednie balkony ani elementy konstrukcji budynku.
• Zaciśnij cybanty kluczem nasadowym lub płaskim o rozmiarze 10–13 mm. Dokręcaj naprzemiennie, po trochu z każdej strony, żeby uchwyt nie przekrzywił się.
• Włóż maszt do uchwytu i ustabilizuj go za pomocą śruby zaciskowej. Maszt powinien być idealnie pionowy – sprawdź to poziomicą.
• Zamontuj antenę na maszcie i podłącz konwerter.

Wadą tego rozwiązania jest to, że balustrada musi być solidna. Stare, skorodowane barierki mogą nie utrzymać ciężkiej anteny przy silnym wietrze. Jeśli balustrada jest murowana (pełna), cybanty nie przejdą – wtedy trzeba szukać innej metody.

Maszty bezinwazyjne – stojaki obciążeniowe na dach i taras

Jeśli mamy dostęp do płaskiego dachu, tarasu lub nieużytkowanego kawałka działki, możemy zamontować antenę na maszcie bezinwazyjnym. Taki maszt nie wymaga wiercenia w podłożu – utrzymuje go ciężar własny powiększony o dodatkowe obciążniki. Firma Corab produkuje modele z serii MTBO (maszt bezinwazyjny obciążony), które wykorzystują cztery płyty chodnikowe o wymiarach 50 × 50 cm jako balast. Cała konstrukcja waży po obciążeniu kilkadziesiąt kilogramów i wytrzymuje podmuchy wiatru, które przewróciłyby luźno stojącą antenę.

Montaż takiego masztu:

• Ustaw podstawę masztu na równej, twardej powierzchni – beton, kostka brukowa, płyta chodnikowa. Nie montuj na trawniku ani na miękkim gruncie, bo konstrukcja będzie się zapadać.
• Włóż płyty chodnikowe do podstawy. Sprawdź, czy leżą równo i nie chwieją się.
• Wstaw maszt do uchwytu i wyreguluj go do pionu za pomocą poziomicy.
• Zamontuj antenę i dokręć śruby zaciskowe.
• Po ustawieniu anteny na satelitę dodatkowo dociągnij wszystkie połączenia śrubowe.

Tego typu maszty są dostępne w różnych wysokościach – od 1 do 1,5 metra. Wyższe konstrukcje wymagają cięższego balastu, bo siła wiatru działa na nie z większą dźwignią. Przy maszcie o wysokości 1,5 m i antenie 80 cm waga całkowita powinna wynosić minimum 40–50 kg, żeby konstrukcja była bezpieczna. Zaletą masztów obciążeniowych jest to, że można je ustawić praktycznie wszędzie – na garażu, na tarasie, a nawet na trawniku, jeśli pod spód podłożymy betonową płytę. Minusem jest zajmowane miejsce – podstawa z płytami chodnikowymi ma wymiary około 50 × 50 cm, więc na małym balkonie może to stanowić problem.

Mocowanie do komina – obejmy kominowe

Komin to jedno z najlepszych miejsc do montażu anteny satelitarnej w domu jednorodzinnym. Jest wysoki, solidny i zazwyczaj nie zasłania linii wzroku w kierunku południowym. Montaż na kominie odbywa się za pomocą obejm kominowych ze stali nierdzewnej, które zaciska się wokół komina bez wiercenia. Do obejmy mocuje się maszt aluminiowy lub stalowy o długości 1–1,5 m.

Proces instalacji:

• Zmierz obwód komina. Obejmy kominowe są regulowane, ale mają zakres – standardowa obejma z taśmą 5 m pasuje na kominy o obwodzie do 4 metrów.
• Owiń taśmę wokół komina w miejscu, gdzie maszt nie będzie zasłaniany przez drzewa ani elementy dachu. Zazwyczaj montuje się go 30–50 cm poniżej szczytu komina.
• Zaciśnij obejmę kluczem. Taśma musi przylegać równomiernie do całej powierzchni komina.
• Włóż maszt do uchwytu obejmy i wyreguluj go do pionu.
• Zamontuj antenę i ustaw ją na satelitę.

Obejmy ze stali nierdzewnej nie korodują przez lata, co jest istotne przy ekspozycji na deszcz i śnieg. Tanie obejmy ocynkowane po kilku sezonach mogą zardzewieć i osłabić całą konstrukcję. Warto dodać, że montaż na kominie ma jeszcze jedną zaletę – komin nagrzewa się od spalin, co zimą zapobiega gromadzeniu się lodu i śniegu na antenie. To istotne, bo warstwa śniegu na czaszy blokuje sygnał i wymaga ręcznego odśnieżania.

Przejścia okienne – sposób na poprowadzenie kabla bez wiercenia

Zamontowanie anteny to jedno, ale trzeba jeszcze poprowadzić kabel koncentryczny do dekodera wewnątrz mieszkania. W standardowej instalacji kabel przechodzi przez otwór wywiercony w ścianie. Alternatywą są przejścia okienne – cienkie, elastyczne taśmy z wyprowadzonymi złączami, które kładzie się na uszczelce zamkniętego okna. Okno domyka się na przejściu bez uszkadzania ramy ani szyby.

Przejście okienne ma grubość zaledwie 0,2–0,3 mm, więc nie wpływa na szczelność okna. Montaż trwa mniej niż minutę – wystarczy wyjąć uszczelkę z dolnej części ramy, położyć na niej przejście i zamknąć okno. Kabel wychodzi na zewnątrz i łączy się z anteną, a od strony wewnętrznej podpinamy go do dekodera.

Wady? Przejście okienne dodaje niewielkie tłumienie sygnału – zazwyczaj w granicach 1–3 dB. Przy krótkim odcinku kabla (do 10–15 metrów) nie ma to znaczącego wpływu na jakość odbioru. Przy dłuższym kablu warto zastosować grubszy przewód o niższym tłumieniu, na przykład RG-6 z miedzianym rdzeniem, który ma tłumienie rzędu 6–8 dB na 100 metrów. Alternatywą dla przejścia okiennego jest poprowadzenie kabla przez otwór wentylacyjny lub szczelinę przy rurze wentylacyjnej – to również metoda bezinwazyjna, choć wymaga nieco więcej kombinowania z ułożeniem kabla.

Ustawienie anteny na satelitę – co warto wiedzieć

Niezależnie od wybranej metody montażu, antena musi być precyzyjnie skierowana na satelitę. Dla pakietów Polsat Box i Canal+ jest to satelita Hotbird na pozycji 13°E. W przypadku Warszawy i okolic azymut wynosi około 190°, a elewacja (kąt nachylenia od poziomu) w granicach 28–32°, w zależności od dokładnej lokalizacji. Dla satelity Astra na pozycji 19,2°E, z którego nadawane są m.in. TV Trwam i Radio Maryja, azymut jest nieco inny, a elewacja zbliżona.

Do ustawienia anteny potrzebujemy:

• Prostownika satelitarnego (miernika sygnału) lub dekodera z wbudowanym wskaźnikiem siły sygnału. Prostownik jest tańszy i nie wymaga podłączania telewizora, ale dekoder pokazuje więcej informacji.
• Kompasu – najlepiej zwykłego, turystycznego. Kierujemy się na azymut podany w kalkulatorze satelitarnym, np. na stronie satlex.eu.
• Klucza nasadowego lub płaskiego do regulacji śrub mocujących antenę.
• Poziomicy – do sprawdzenia, czy maszt jest pionowy.

Regulację zaczynamy od ustawienia elewacji (kąta pionowego). Większość uchwytów satelitarnych ma skalę z podziałką – ustawiamy ją na wartość odpowiadającą naszej lokalizacji. Następnie obracamy antenę powoli w poziomie (azymut), obserwując wskazania miernika. Gdy siła sygnału osiągnie maksimum, dokręcamy śruby. Na koniec drobnymi ruchami regulujemy jeszcze elewację, żeby wycisnąć z sygnału ostatnie procenty.

Jaki konwerter wybrać i dlaczego to ma znaczenie

Konwerter (LNB) to element montowany na ramieniu anteny, który odbiera sygnał satelitarny i przesyła go kablem do dekodera. Rodzaj konwertera decyduje o tym, ile odbiorników możemy podłączyć:

• Single – 1 wyjście, obsługuje 1 dekoder. Najprostszy i najtańszy.
• Twin – 2 wyjścia, obsługuje 2 dekodery niezależnie. Przydatny, gdy mamy telewizor w salonie i w sypialni.
• Quad – 4 wyjścia, obsługuje 4 dekodery lub nagrywarkę PVR z podwójnym tunerem.

Współczynnik szumów konwertera powinien wynosić 0,1–0,3 dB. Niższy znaczy lepszy – konwerter z szumami 0,1 dB wychwytuje słabszy sygnał niż ten z 0,3 dB, co ma znaczenie przy gorszych warunkach odbioru. Konwertery marek Inverto i Televes są powszechnie dostępne w polskich sklepach i cieszą się dobrymi opiniami wśród instalatorów.

Praktyczne wskazówki przy bezinwazyjnym montażu

Oto kilka porad, które ułatwią całą operację:

• Przed montażem sprawdź, czy z wybranego miejsca widać niebo w kierunku południowym pod kątem 28–32°. Wystarczy stanąć w tym miejscu i wzrokiem sprawdzić, czy nic nie zasłania linii wzroku – drzewa, budynki, elementy balkonu.
• Używaj kabla koncentrycznego z miedzianym rdzeniem, nie aluminiowego. Kabel aluminiowy jest tańszy, ale ma wyższe tłumienie i gorzej znosi zginanie.
• Po zamontowaniu anteny zabezpiecz wszystkie połączenia śrubowe przed korozją. Wystarczy owinąć je taśmą samowulkanizującą lub pokryć smarem antykorozyjnym.
• Jeśli antena stoi na balkonie, zwróć uwagę na oblodzenie balustrady zimą. Lód może poluzować cybanty, dlatego na początku każdego sezonu grzewczego warto sprawdzić, czy uchwyt trzyma pewnie.
• Jeśli nie masz doświadczenia z ustawianiem anten, rozważ skorzystanie z pomocy instalatora. Profesjonalista ustawi antenę w kilkanaście minut i sprawdzi jakość sygnału na wszystkich transponderach.
• Regularnie sprawdzaj stan mocowań – szczególnie po zimie, gdy mróz i wiatr mogły poluzować cybanty lub obejmy.

Bezinwazyjny montaż anteny satelitarnej to realna alternatywa dla tradycyjnego wiercenia w ścianie. Wymaga nieco więcej planowania i doboru odpowiednich akcesoriów, ale pozwala cieszyć się telewizją satelitarną bez ingerencji w budynek i bez konieczności uzyskiwania zgód od zarządcy nieruchomości. Kluczem do sukcesu jest solidne mocowanie, precyzyjne ustawienie anteny na satelitę i dobór odpowiedniego konwertera do naszych potrzeb. Warto też pamiętać, że przy nietypowych instalacjach – na przykład na balkonie od strony północnej lub w miejscu częściowo zasłoniętym – dobry instalator potrafi znaleźć rozwiązanie, które amatorowi mogłoby nie przyjść do głowy. Profesjonalna pomoc przy doborze miejsca montażu to inwestycja, która oszczędza nerwy i pieniądze wydane na nieudane próby samodzielnego ustawienia anteny.