RIBAMAR CONSERVAS DESEMBARCA EN GRAN CANARIA

Wyobraźcie sobie salon z nowoczesnym telewizorem 4K, sypialnię z drugim odbiornikiem, a w pokoju dziecięcym trzeci tuner do bajek. W tradycyjnej instalacji satelitarnej każdy z nich wymaga osobnego kabla biegnącego od anteny na dachu albo balkonie. W bloku z wielkiej płyty takie rozwiązanie oznacza kucie ścian, prowadzenie kabli przez klatkę schodową i nieustanne kompromisy z estetyką mieszkania. Tymczasem istnieje rozwiązanie, które pozwala puścić sygnał dla wielu dekoderów jednym przewodem koncentrycznym. Nosi ono nazwę Unicable (często spotykaną też pod skrótem SCR, czyli Satellite Channel Router) i w ciągu ostatnich kilku lat całkowicie zmieniło podejście do projektowania domowych instalacji satelitarnych.

Jak działa technologia jednokablowa

Zwykły konwerter satelitarny (fachowo nazywany LNB, od angielskiego Low Noise Block) odbiera sygnał z satelity w paśmie 10,7–12,75 GHz, a następnie zamienia go na niższe częstotliwości pośrednie, mieszczące się w zakresie 950–2150 MHz. Ten właśnie sygnał pośredni biegnie kablem do dekodera. Problem zaczyna się, gdy chcecie podłączyć więcej niż jeden odbiornik – każdemu potrzeba osobnego przewodu, bo inaczej tunery wzajemnie się zakłócają. Konwerter Unicable rozwiązuje tę kwestię w bardzo pomysłowy sposób. Wewnątrz obudowy umieszczony jest specjalny moduł elektroniczny, który dzieli dostępne pasmo na kilka osobnych kanałów wirtualnych, zwanych User Bandami (w skrócie UB). Każdy kanał pracuje na innej częstotliwości nośnej, a dekoder potrafi precyzyjnie „wyłuskać" z kabla tylko swoją porcję danych. W standardzie Unicable I (zgodnym z normą EN 50494) takich kanałów mamy cztery, choć niektóre konwertery oferują ich osiem. W nowszym Unicable II, opisanym normą EN 50607 i znanym też jako dCSS, liczba kanałów sięga już 32, co pozwala obsłużyć nawet bardzo rozbudowaną instalację.

Najczęściej spotykane częstotliwości User Bandów w Unicable I to: UB1 – 1210 MHz, UB2 – 1420 MHz, UB3 – 1680 MHz, UB4 – 2040 MHz. To właśnie te wartości musicie wpisać w menu dekodera podczas konfiguracji. W Unicable II zakres jest znacznie szerszy i obejmuje między innymi pasma 984, 1020, 1056, 1092 MHz w dolnej części oraz wyższe częstotliwości sięgające ponad 2200 MHz.

Kiedy Unicable staje się niezbędny

Najczęściej technologię jednokablową wybierają osoby, które wprowadzają się do mieszkania z już istniejącym okablowaniem – w blokach najczęściej jest to jeden kabel biegnący z piwnicy albo z klatki schodowej do każdego pokoju. Jeśli chcecie podłączyć więcej niż jeden odbiornik, a nie macie możliwości (ani ochoty) kucia ścian i prowadzenia nowych przewodów, Unicable będzie najrozsądniejszym wyjściem.

Drugą typową sytuacją jest posiadanie dekodera z dyskiem i funkcją nagrywania, na przykład Evobox PVR od Polsat Box albo 4K UltraBOX+ od Canal+. Takie urządzenie ma dwie lub trzy głowice satelitarne i w klasycznej instalacji potrzebowałoby odpowiednio dwóch albo trzech kabli. Konwerter Unicable rozwiązuje tę kwestię jednym przewodem. Trzecim powodem, dla którego sięgacie po tę technologię, jest rozbudowa istniejącej instalacji o kolejne pomieszczenia – w domu jednorodzinnym, gdzie kucie ścian to ostateczność, a sygnał i tak musi dotrzeć do gniazdek w kilku pokojach. Również w mieszkaniach, gdzie już są poprowadzone gniazdka przelotowe RTV-SAT, konwerter Unicable pozwala wykorzystać istniejącą infrastrukturę bez dodatkowych prac.

Co kupić – przegląd konwerterów i akcesoriów

Rynek konwerterów Unicable w Polsce jest dość dobrze rozwinięty. Wśród najczęściej wybieranych marek znajdziecie Inverto (luksemburska firma, produkująca między innymi model IDLU-32L410-BMR1L-1PN z trzema wyjściami Unicable II i jednym Legacy), Ankasat (popularne modele ANK SCR Legacy 2 i 3), Blue Line (seria SCR 21 i SCR 24), OPTICUM Robust oraz Televes. Ceny prostych modeli Unicable I zaczynają się już od około stu kilkudziesięciu złotych, a bardziej zaawansowane konwertery Unicable II oscylują w granicach dwustu kilkudziesięciu do nawet pięciuset złotych. Wybierając konwerter, zwróćcie uwagę przede wszystkim na liczbę obsługiwanych User Bandów, obecność wyjścia Legacy (przydatnego do podłączenia miernika albo starszego dekodera) oraz na współczynnik szumów – im niższy, tym lepiej. Dobre konwertery mają współczynnik 0,2–0,8 dB.

Oprócz samego konwertera przyda się kilka dodatkowych elementów. Po pierwsze, rozgałęźnik satelitarny – zwykły RTV nie nadaje się do instalacji Unicable, bo nie przepuszcza napięcia stałego potrzebnego do zasilania konwertera. Potrzebujecie modelu oznaczonego DC-Pass (wszystkie porty przepuszczają zasilanie) pracującego w paśmie 5–2400 MHz. Po drugie, kabel koncentryczny – najlepiej RG-6 z ekranowaniem minimum 90 dB, a przy dłuższych odcinkach RG-11. Maksymalna zalecana długość jednego odcinka to około 30 metrów dla RG-6, choć przy dobrym kablu można pokusić się o nieco więcej. Po trzecie, złącza F – warto kupić te kompresyjne, bo skręcane z czasem się luzują i powodują zakłócenia. Na koniec, miernik sygnału satelitarnego z funkcją pomiaru MER – to wygodne, ale nie obowiązkowe narzędzie. Bez niego montaż anteny satelitarnej jest możliwy, lecz zajmuje więcej czasu.

Montaż krok po kroku

Zanim zaczniecie, wyłączcie zasilanie wszystkich dekoderów. Przygotujcie wkrętak, klucz do śrub, nożyk do kabli, poziomicę i, jeśli macie, miernik sygnału. Pierwszy krok to ustawienie anteny. Dla Warszawy i okolic kąt azymutu (kierunek w poziomie względem północy geograficznej) na satelitę Hotbird 13E wynosi około 187–192 stopni, a elewacja (kąt uniesienia) około 30–31 stopni. Dla Astry 19,2E azymut to około 193 stopni, a elewacja blisko 29 stopni. Wartości te podają internetowe kalkulatory, na przykład na stronach satlex.eu albo dishpointer.com – wystarczy wpisać swoją miejscowość. Po ustawieniu kątów dokręćcie antenę, ale śruby zostawcie lekko luźne – będziecie jeszcze korygować pozycję.

Kolejny krok to wymiana konwertera. Zdejmijcie stary LNB z uchwytu, odkręcając śruby. Na jego miejsce włóżcie nowy konwerter Unicable, zachowując ten sam kąt skręcenia (skew), jaki miał poprzedni. Skew dla Hotbirda w centralnej Polsce to około –5 do –7 stopni, dla Astry nieco inny – warto sprawdzić w kalkulatorze. Podłączcie do wyjścia oznaczonego SCR lub Unicable kabel koncentryczny zakończony złączem F. Miejsce połączenia zabezpieczcie taśmą izolacyjną odporną na promieniowanie UV albo koszulką termokurczliwą, żeby wilgoć nie wnikała do środka.

Wewnątrz budynku, najlepiej w rozdzielni albo w pobliżu gniazdek, zainstalujcie rozgałęźnik DC-Pass. Kabel z konwertera podłączcie do portu oznaczonego IN, a kable prowadzące do poszczególnych dekoderów – do portów OUT. Jeśli konwerter ma wyjście Legacy, możecie do niego podłączyć starszy tuner albo miernik sygnału – to bardzo wygodne podczas strojenia. Po fizycznym montażu przychodzi czas na konfigurację dekoderów.

Konfiguracja dekoderów Polsat Box i Canal+

W przypadku Evobox PVR od Polsat Box wejdźcie w menu, wybierzcie Ustawienia, następnie Antena i Konfiguracja. Typ konwertera ustawcie na Unicable II (dCSS), a z listy modeli wskażcie na przykład Inverto IDLB-QUDL42-UNI2L-1PP (to model rekomendowany przez Cyfrowy Polsat). System poprosi o przypisanie częstotliwości do każdej głowicy – tuner 1, tuner 2 i tak dalej. Każdy tuner musi mieć unikalną częstotliwość, powtarzanie wartości spowoduje konflikt. W dekoderach 4K UltraBOX+ od Canal+ ścieżka wygląda podobnie – menu Ustawienia, Instalacja, Antena, a następnie wybór trybu jednokablowego. Pamiętajcie, że starsza wersja oprogramowania tego dekodera obsługuje wyłącznie Unicable I (EN 50494), więc przypiszecie maksymalnie osiem częstotliwości. Po zapisaniu ustawień dekoder przeprowadza automatyczne wyszukiwanie kanałów, a cały proces trwa od kilku do kilkunastu minut.

Najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązywania

Brak sygnału na wszystkich dekoderach to najczęstsza bolączka. Zwykle winowajcą jest luźne złącze F albo uszkodzony kabel – sprawdźcie, czy żyła centralna kabla wystaje nie więcej niż 1–2 milimetry poza nakrętkę złącza, a oplot ekranujący ma dobry kontakt z korpusem. Drugą przyczyną bywa brak zasilania konwertera – upewnijcie się, że w menu dekodera opcja zasilania LNB jest włączona, a rozgałęźnik obsługuje DC-Pass. Jeśli sygnał jest na jednym dekoderze, a na pozostałych nie, problem prawie na pewno leży w konflikcie User Bandów – dwa tunery mają przypisaną tę samą częstotliwość. Zmieńcie przypisania, każdemu tunerowi dajcie inną wartość.

Gdy jakość obrazu spada przy złej pogodzie albo w nocy, warto sprawdzić jakość sygnału w menu serwisowym dekodera. Parametr MER (Modulation Error Ratio) powinien wynosić co najmniej 15 dB dla odbioru DVB-S2, a wskazanie jakości – powyżej 70 procent. Jeśli wartości są niższe, sprawdźcie ustawienie anteny – może wystarczy delikatnie skorygować azymut albo elewację, obracając talerz o milimetry w lewo, prawo, górę lub dół i obserwując zmiany na mierniku. Woda w konwerterze, pęknięcia obudowy albo korozja wewnątrz złącza to sygnał, że czas wymienić LNB na nowy – konwerter to element, który na zewnątrz pracuje w ekstremalnych warunkach i po kilku latach zaczyna się zużywać.

Kiedy poprosić o pomoc fachowca

Jeśli mieszkacie w bloku z wielkiej płyty, gdzie dostęp do pionu antenowego wymaga zgody spółdzielni, albo gdy antena zamontowana jest wysoko na ścianie budynku, montaż samodzielny może być ryzykowny – zarówno dla was, jak i dla sprzętu. Serwisant z odpowiednim doświadczeniem nie tylko zamontuje konwerter, ale też precyzyjnie ustawi antenę miernikiem, dobierze właściwe kable i przeprowadzi pełną konfigurację dekoderów. W typowym mieszkaniu taka usługa trwa od jednej do trzech godzin. Powodem do wezwania fachowca jest też konieczność wymiany starego okablowania, bo wiele budynków w Polsce wciąż ma kable RG-59 o zbyt wysokim tłumieniu, które nie nadają się do pracy z nowoczesnymi konwerterami Unicable II. W takiej sytuacji warto poprosić instalatora o wymianę całego toru kablowego na nowy.

Praktyczne wskazówki na zakończenie

Przed zakupem konwertera upewnijcie się, że wasze dekodery obsługują technologię Unicable. Starsze modele, na przykład niektóre tunery HD z początku minionej dekady, mogą nie mieć tej funkcji w menu. Jeśli wymieniacie konwerter w istniejącej instalacji, nie musicie wcale wymieniać anteny – większość czasz o średnicy 80–100 cm obsłuży nowy LNB bez problemu, o ile jest w dobrym stanie technicznym i prawidłowo ustawiona. Rozważcie też od razu zakup modelu Unicable II zamiast tańszego Unicable I – niewielka dopłata daje wam zapas na przyszłość i umożliwia podłączenie kolejnych dekoderów bez wymiany sprzętu. Na koniec pamiętajcie o podstawowej zasadzie: każde połączenie skręcane złączem F z czasem się luzuje, a każdy kabel wystawiony na słońce i mróz po kilku latach traci swoje parametry. Raz na kilka lat warto zajrzeć do instalacji, dokręcić złączki i sprawdzić, czy nie pojawiły się ślady korozji – to niewielki wysiłek, który zapewni spokojne oglądanie telewizji na długie lata.