VENTRESCA DE ATÚN DE CLARO EN ACEITE DE OLIVA RIBAMAR CONSERVAS

Kiedy goście wchodzą do pubu czy restauracji w dniu meczu, robią to z jednego powodu – chcą razem przeżywać emocje na żywo. Właściciel lokalu, który traktuje transmisje sportowe poważnie, od razu rzuca się w oczy. Widać to po jakości obrazu, słychać w dźwięku i czuć w atmosferze. Pojedynczy telewizor wsunięty w kąt z domowym abonamentem nikogo już nie zachwyci. Różnica między przypadkowym montażem a instalacją przygotowaną z namysłem jest kolosalna – a bywalcy zapamiętują, gdzie obraz nie zamarł w decydującym momencie spotkania. Przyjrzyjmy się więc całej układance: od formalności, przez wybór czaszy i konwertera, aż po takie drobiazgi jak wtyki na końcach kabli.

Licencje i papiery – od czego zacząć, zanim cokolwiek przykręcimy

Zwykła umowa, którą podpisuje się w domu, nie daje prawa do puszczania meczów klientom. Operatorzy rozróżniają odbiór prywatny od publicznego i to drugie wymaga oddzielnej zgody. Canal+ udostępnia licencję Canal+ Sport Pro, stworzoną właśnie dla pubów, barów i restauracji. Obejmuje ona między innymi kanały CANAL+ Premium, CANAL+ Extra 1-7, CANAL+ Sport i CANAL+ Sport 2-5, Eleven Sports 1-4, Eurosport 1 i 2, Motowizja, Sportklub oraz kilka stacji dodatkowych. W ramach tego pakietu można legalnie transmitować Ligę Mistrzów UEFA, PKO BP Ekstraklasę, Premier League, LaLigę, PGE Ekstraligę, gale KSW czy turnieje tenisowe WTA.

Polsat Box również wymaga oddzielnego zezwolenia na publiczne odtwarzanie – oferta dla gastronomii różni się od standardowej i trzeba ją uzgodnić z doradcą biznesowym operatora. Kontrole obu nadawców odbywają się w całym kraju regularnie, a wpadka oznacza postępowanie z tytułu naruszenia prawa autorskiego. Grzywna, kara ograniczenia wolności, a przy działaniu dla zysku nawet pozbawienie wolności do 3 lat – art. 116 ustawy o prawie autorskim nie pozostawia złudzeń. Do tego dochodzą roszczenia cywilne opiewające na tysiące złotych. Dlatego zanim w ogóle zaczniemy wiercić otwory w murze, siadamy do rozmowy z przedstawicielem operatora i ustalamy, ile ekranów znajdzie się w sali, jakie rozgrywki zamierzamy pokazywać i na jak długo podpisujemy umowę.

Dekodery i moduły CAM – co podaje sygnał do telewizora

W lokalach sprawdzają się zarówno tradycyjne dekodery, jak i moduły CAM wkładane bezpośrednio do telewizora. W ofercie Canal+ znajdziemy modele Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K oraz Canal+ BOX+, przy czym urządzenia 4K są wydawane w dzierżawę. Jedyny model na własność w opcji prepaid to WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74), który radzi sobie tylko z rozdzielczością HD.

Polsat Box udostępnia Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K oraz Evobox Stream – tu także warianty 4K trafiają do klienta w ramach dzierżawy. Evobox Stream pojawia się czasem w sklepach RTV do ofert internetowych.

Jeśli lokal ma już własne telewizory z wbudowaną głowicą satelitarną, wygodniejszą drogą są moduły CAM. Canal+ stosuje Moduł CAM CI+ ECP, a Polsat Box Moduł CAM CI+. Wsuwamy je w slot CI+ z boku lub z tyłu odbiornika, kartę dekodującą umieszczamy w module i gotowe. Odpada plątanina przewodów HDMI i dodatkowe zasilacze przy każdym telewizorze. Trzeba jednak sprawdzić, czy telewizor ma odpowiedni certyfikat – nie każdy model z czytnikiem CI+ poradzi sobie z kartami obu operatorów. Listę kompatybilnych odbiorników dostaniemy od doradcy lub znajdziemy na stronie nadawcy.

Antena – jaki talerz, gdzie i jak mocować

Polskie platformy – zarówno Canal+, jak i Polsat Box – nadają z satelity Hotbird (13°E). W większości miejscowości, nawet tam gdzie budynki stoją blisko siebie, spokojnie wystarcza czasza o średnicy 70-80 cm. Większa, np. 90-100 cm, daje zapas na wypadek ulewnego deszczu czy gęstej pokrywy śnieżnej, ale wymaga solidniejszego uchwytu i bardziej odpornego mocowania. Typowy montaż anteny satelitarnej zaczynamy od wybrania ściany z widokiem na południe – około godziny 13:00 słońce powinno uderzać w czaszę. Między anteną a niebem na południowym niebie nie może stać nic: ani konar drzewa, ani występ dachu, ani balkon piętro wyżej.

Do ściany przykręcamy aluminiowy uchwyt na co najmniej 4 kołki rozporowe o średnicy 12 mm. Używamy poziomicy – maszt musi stać idealnie w pionie, bo każde odchylenie utrudni późniejsze dostrojenie czaszy. Jeśli elewacja jest ocieplona styropianem, wybieramy dłuższe kołki, które sięgną muru za warstwą izolacji. Do masztu przykręcamy czaszę z jarzmem, zakładamy konwerter i przeciągamy przewód koncentryczny. Kabel powinien mieć impedancję 75 omów i pełny oplot miedziany – przewody z cienkim oplotem aluminiowym lub stalowym potrafią sprawić niespodzianki po 2-3 latach. W miejscach narażonych na wilgoć kładziemy wersję żelowaną.

Ustawianie kierunku – azymut, elewacja i skręcenie konwertera

Do poprawnego wycelowania anteny potrzebujemy trzech liczb, które zależą od lokalizacji. Dla warszawskiej aglomeracji i okolic, korzystając z kalkulatorów satelitarnych takich jak te na satlex.eu czy jp.pum.edu.pl, otrzymujemy orientacyjne wartości: azymut w przedziale 170-185° (czyli lekko na południowy wschód od idealnego południa), elewację 30-33° (tyle trzeba unieść czaszę nad linię horyzontu) oraz skręcenie konwertera (skew) od -7° do -12°. Jeśli używamy tradycyjnego kompasu, pamiętajmy, że pokazuje on północ magnetyczną, a nie geograficzną – dlatego wyniki z kalkulatora najlepiej od razu przeliczać na wartości magnetyczne, albo po prostu zerknąć w ustawienia aplikacji w telefonie, która sama dokona korekty.

Zaczynamy od zgrubnego ustawienia: obracamy antenę w poziomie do wyliczonego azymutu, ustawiamy kąt elewacji na skali z tyłu czaszy i obracamy konwerter w uchwycie o podany skew. Potem podłączamy miernik sygnału albo wbudowany wskaźnik w dekoderze i powoli ruszamy anteną w górę-dół oraz na boki, szukając maksimum wskazań. Profesjonalny instalator używa miernika, który pokazuje siłę i jakość sygnału na kilku transponderach jednocześnie – to najszybsza droga do optymalnego ustawienia. Amatorowi zostaje metoda małych ruchów i dużo wytrwałości. Gdy jakość sygnału na ekranie przekroczy 70-80%, dokręcamy wszystkie śruby mocno, ale bez przesady – zbyt mocne dociśnięcie może wygiąć jarzmo.

Jeden talerz, wiele ekranów – multiswitch i rozdzielanie sygnału

W restauracji rzadko kończy się na jednym telewizorze. Najczęściej mamy ekran przy barze, drugi w głównej sali, trzeci w ogródku, może jeszcze jeden w osobnej salce.

Żeby każdy odbiornik dostał własny, pełny sygnał i można było na każdym oglądać inny kanał, potrzebujemy multiswitcha. To niewielkie urządzenie montowane gdzieś na strychu, w szafie technicznej albo w piwnicy – blisko miejsca, gdzie schodzą się kable od anteny.

Do multiswitcha podłączamy konwerter typu quattro (nie quad – to częsta pomyłka). Quattro wyprowadza cztery osobne pasma: niskie poziome, wysokie poziome, niskie pionowe i wysokie pionowe. Zwykły quad ma wbudowany uproszczony przełącznik i nadaje się do 4 niezależnych odbiorników bez dodatkowych urządzeń, ale przy 6, 8 czy 10 telewizorach multiswitch z quattro jest rozwiązaniem pewniejszym. Sam multiswitch występuje w wariantach, np. 5/8 (5 wejść – 4 z konwertera + 1 z anteny naziemnej, 8 wyjść do odbiorników), 5/12, 9/16 i większe. Wybieramy taki, który ma o 1-2 wyjścia więcej, niż aktualnie potrzebujemy – dołożenie kolejnego ekranu za pół roku nie będzie wymagało wymiany całej skrzynki.

Od wyjść multiswitcha ciągniemy przewody koncentryczne do poszczególnych telewizorów. Na końcu każdego kabla zarabiamy wtyk typu F (RG-6). Rdzeń miedziany wystaje na około 1-2 mm poza krawędź wtyku, ekran nie dotyka żyły środkowej, a sam wtyk jest mocno nakręcony. Poluzowane połączenie to najczęstsza przyczyna zaników obrazu podczas meczu, więc każdą końcówkę sprawdzamy dokładnie, a po dokręceniu jeszcze raz.

Obraz na wiele telewizorów przez HDMI – splittery i przedłużacze

Jeśli kilka telewizorów w lokalu ma pokazywać dokładnie ten sam kanał (co na czas jednego meczu jest regułą), można pójść krótszą drogą: jeden dekoder i rozdzielacz HDMI (splitter). Splitter 1x4 lub 1x8 przyjmuje sygnał z jednego źródła i rozsyła go na kilka ekranów jednocześnie. Ważne, żeby wybrać model z aktywnym zasilaniem – bierne rozgałęźniki gubią sygnał już przy 3-4 metrach przewodu. Przy dłuższych odcinkach, powyżej 10-15 metrów, zwykły kabel HDMI nie daje rady i trzeba sięgnąć po przedłużacz HDMI z wbudowanym wzmacniaczem albo po konwerter na skrętkę sieciową (tzw. extender HDMI przez CAT5e/CAT6). Te ostatnie potrafią przesłać obraz 1080p na odległość nawet 50-60 metrów bez strat.

W układzie ze splitterem minus jest oczywisty: wszystkie telewizory pokazują to samo. Jeśli chcemy na jednym puścić mecz ligi włoskiej, a na drugim polską ekstraklasę, wracamy do multiswitcha i osobnych dekoderów lub modułów CAM.

Dźwięk, który nie dudni i nie piszczy

Wbudowane głośniki telewizora sprawdzają się w salonie, ale nie w lokalu z 40 osobami. Podstawą jest soundbar lub zestaw głośników aktywnych podpięty przez wyjście optyczne albo HDMI ARC. W dużym pomieszczeniu montuje się kilka głośników sufitowych rozmieszczonych równomiernie – dźwięk nie powinien być głośny w jednym punkcie i niesłyszalny metr dalej. Osobną sprawą jest opóźnienie: gdy w różnych rogach sali dźwięk dociera z kilku telewizorów bez synchronizacji, powstaje echo, które drażni gości. Instalator systemów AV potrafi to wyrównać za pomocą procesora dźwięku, ale w małym lokalu często wystarczy po prostu korzystać z jednego głównego źródła audio dla całej sali.

Coraz więcej lokali sięga też po dekoder Polsat Soundbox 4K, który łączy funkcje tunera satelitarnego z głośnikiem obsługującym Dolby Atmos. Pod jednym telewizorem daje radę, ale przy większej przestrzeni nadal lepiej podpiąć dodatkowe kolumny.

Montaż samemu czy z profesjonalistą – gdzie kończy się majsterkowanie

Wybór uchwytu, wiercenie, przeciąganie kabli – to da się zrobić własnymi rękami, jeśli mamy wiertarkę udarową, poziomicę i odrobinę wprawy. Jednak już samo wycelowanie czaszy na Hotbirda, zwłaszcza gdy sygnał odbija się od sąsiednich budynków, potrafi napsuć krwi. Fachowiec z miernikiem sygnału ustawi antenę w 20-30 minut, podczas gdy próby na oślep ciągną się godzinami i często kończą telefonem do serwisu. Wynajęcie ekipy od instalacji satelitarnych ma sens szczególnie przy montażu multiswitcha i rozdzielaniu sygnału na kilka pomieszczeń – źle dobrany konwerter czy za słaby splitter daje obraz, który wygląda dobrze podczas konfiguracji, a sypie się przy pierwszym deszczu albo przy zmianie kanału. Jeśli idziemy w samodzielny montaż, trzymajmy się kilku zasad: kabel z pełnej miedzi, końcówki zarobione starannie, maszt w pionie, czasza z dala od rynien i klimatyzatorów, a każde złącze na zewnątrz zabezpieczone przed wilgocią.

• Sprawdź, czy telewizor ma slot CI+ przed zakupem modułu CAM
• Kabel satelitarny: szukaj oznaczenia Cu (miedź), omijaj CCS (stal miedziowana)
• Multiswitch montuj w suchym miejscu, z zapasem 1-2 wyjść na przyszłość
• Splitter HDMI zawsze z aktywnym zasilaniem, nawet przy 3 telewizorach
• Po każdej wichurze sprawdź, czy czasza nie przesunęła się na uchwycie
• Przy umowie z operatorem podaj rzeczywistą liczbę ekranów – zaniżenie wyjdzie na kontroli