CONCURSO RIBAMAR

Gdy ktoś dzwoni z pytaniem, czy da się podłączyć antenę satelitarną do rzutnika, w 9 na 10 przypadków wcale nie chodzi o samo wpięcie talerza w projektor. Prawdziwe pytanie brzmi: jak połączyć dekoder Polsat Box albo Canal+ z rzutnikiem tak, żeby obraz był ostry, nie zacinał się i nie wyskakiwały tajemnicze komunikaty o błędach. Rozłóżmy to na czynniki pierwsze.

Co tak naprawdę łączymy z rzutnikiem

Rzutnik nie ma wejścia antenowego. Nie podepniesz do niego kabla koncentrycznego biegnącego od konwertera LNB. Sygnał z satelity musi najpierw trafić do dekodera, a dopiero ten wysyła gotowy obraz przez HDMI do projektora. Cały łańcuch wygląda tak: czasza anteny offsetowej – zwykle od 70 do 90 cm średnicy – z konwerterem LNB zbiera sygnał z satelity, przewód koncentryczny prowadzi go do odbiornika DVB-S2, a z odbiornika wychodzi kabel HDMI wpinany w rzutnik.

W ofercie Polsat Box znajdziecie dekodery satelitarne Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite oraz Polsat Soundbox 4K. Canal+ dostarcza Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K. Wszystkie mają wyjście HDMI i obsługują rozdzielczość Ultra HD – pod warunkiem, że rzutnik też ją przyjmie. Do tego dochodzą urządzenia OTT, czyli działające wyłącznie przez internet: Evobox Stream (Polsat Box) oraz Canal+ BOX+. One nie potrzebują anteny w ogóle, wystarczy sieć LAN albo Wi-Fi, a do projektora podłącza się je tak samo – kablem HDMI.

Jest jeszcze jedna droga dla Canal+: dekoder WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74), sprzedawany na własność w ofercie prepaid. To model HD, nie 4K, ale z rzutnikiem Full HD poradzi sobie bez zarzutu. Po stronie Polsat Box własnościowym sprzętem bywa Evobox Stream – czasem dostępny w sklepach RTV do ofert internetowych Polsat Box GO.

HDCP – dlaczego rzutnik pokazuje czarny obraz

Najczęstsza przyczyna kłopotów przy podłączaniu dekodera do rzutnika to standard HDCP. To zabezpieczenie treści cyfrowych przed kopiowaniem, wbudowane w złącze HDMI. Dekodery 4K od Polsat Box i Canal+ wymagają wersji HDCP 2.2. Jeśli wasz projektor obsługuje tylko starszą wersję, na przykład HDCP 1.1 lub 1.4, efekt będzie jeden: czarny ekran albo napis o błędzie HDCP.

Zanim spanikujecie, sprawdźcie w specyfikacji rzutnika, jaką wersję HDCP obsługuje. Szukajcie też informacji o standardzie HDMI – do 4K potrzebne jest HDMI 2.0 lub nowsze. Jeśli rzutnik ma tylko HDMI 1.4, obraz w 4K nie przejdzie, ale Full HD powinno działać. W razie wątpliwości zajrzyjcie do instrukcji producenta albo na jego stronę internetową. Czasem zapis o HDCP znajduje się na tabliczce znamionowej przy gnieździe HDMI.

Co zrobić, gdy rzutnik jest za stary i nie obsługuje HDCP 2.2? Z pomocą przychodzi rozdzielacz HDMI z funkcją obejścia HDCP – w sklepach znajdziecie je pod nazwą HDMI splitter lub rozgałęźnik HDMI z HDCP stripper. Takie urządzenie wkłada się między dekoder a projektor. Po jednej stronie wpinacie kabel HDMI z dekodera, a po drugiej wyprowadzacie sygnał do rzutnika. Splitter „zdejmuje" zabezpieczenie i obraz rusza. Uwaga – nie każdy rozdzielacz radzi sobie z sygnałem 4K, więc przed zakupem upewnijcie się, że model obsługuje rozdzielczość waszego sprzętu.

Jak sprawdzić, czy sprzęt do siebie pasuje

Zanim wydacie pieniądze na kable i przejściówki, zróbcie krótki rekonesans. Na spodzie lub z tyłu rzutnika znajdziecie naklejkę z modelem. Wpiszcie go w wyszukiwarkę razem ze słowem „specyfikacja" i odszukajcie sekcję o złączach HDMI. Interesują was trzy rzeczy:

• Wersja HDMI – do Full HD wystarczy 1.4, do 4K konieczne jest 2.0 lub nowsze
• Wersja HDCP – dla treści 4K z dekoderów Polsat Box i Canal+ niezbędna jest 2.2
• Obsługiwane rozdzielczości – 1080p (Full HD) lub 2160p (4K UHD)

Dekoder też ma swoją specyfikację. Polsat Box 4K i Soundbox 4K pracują w rozdzielczości do 3840 × 2160 pikseli przy 60 klatkach na sekundę i wymagają HDCP 2.2. Ultrabox+ 4K od Canal+ to podobna półka – wyjście HDMI 2.0, obraz 4K HDR, dźwięk Dolby Atmos. Jeżeli rzutnik nie daje rady z 4K, można w ustawieniach dekodera obniżyć rozdzielczość do 1080p i wtedy nawet starszy sprzęt powinien wyświetlić obraz.

Antena – montaż i ustawienie krok po kroku

Polskie platformy Polsat Box i Canal+ nadają z satelity Hotbird 13°E. Do odbioru wystarczy standardowa antena offsetowa o średnicy 70–80 cm. Przy dłuższych trasach kabla albo w miejscach, gdzie między czaszą a niebem stoją drzewa czy budynki, lepiej sprawdzi się czasza 90 cm – daje większy zapas przy deszczu i śniegu.

Zanim zaczniecie montaż anteny satelitarnej, przygotujcie: czaszę, konwerter LNB (najczęściej typu Single do jednego odbiornika lub Twin do dwóch), kabel koncentryczny 75 omów, dwa wtyki kompresyjne typu F, sztywny uchwyt ścienny lub maszt, poziomicę, klucze nastawne i wkrętak. Maszt musi stać idealnie pionowo – bez tego późniejsze kręcenie anteną zamienia się w zgadywankę.

Do ustalenia kierunku użyjcie kalkulatora satelitarnego dostępnego w internecie – po wpisaniu swojej miejscowości poda wam trzy liczby: azymut (kąt poziomy liczony od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara), elewację (kąt uniesienia czaszy nad horyzont) oraz skręt konwertera (skew). Dla Warszawy i okolic wartości orientacyjne to azymut około 184 stopnie, elewacja około 32 stopnie, a skręt konwertera w granicach 7–9 stopni.

Samo ustawianie wygląda tak:

• Skierujcie czaszę zgrubnie na południe, z lekkim odchyleniem na południowy zachód
• Ustawcie kąt elewacji według danych z kalkulatora – na uchwycie anteny znajduje się podziałka
• Obróćcie konwerter w uchwycie o wskazany kąt – patrząc od przodu czaszy, dla Hotbirda przekręca się go w lewo
• Podłączcie kabel z konwertera do dekodera i włączcie w menu funkcję pokazującą siłę i jakość sygnału
• Kierujcie czaszą powoli, dosłownie po milimetrach, obserwując pasek jakości sygnału na ekranie
• Gdy jakość przekracza 70–80%, zablokujcie śruby i sprawdźcie, czy po puszczeniu anteny sygnał nie spada

Do strojenia najlepiej mieć drugą osobę przy ekranie – jedna para rąk przy antenie, druga przy dekoderze skraca robotę o połowę. Jeżeli mieszkacie w bloku i nie macie dostępu do dachu lub ściany zewnętrznej, warto rozważyć uchwyt balkonowy – pod warunkiem że balkon wychodzi w stronę południową i nic nie zasłania nieba.

Kable – jakie wybrać i jak prowadzić

Od konwertera do dekodera biegnie kabel koncentryczny. Standard instalacji satelitarnych to przewód 75 omów z pełną miedzianą żyłą, najczęściej typu RG-6. Przy odcinkach dłuższych niż 30 metrów lepiej sięgnąć po grubszy RG-11 – ma mniejsze tłumienie, ale jest sztywniejszy i trudniej się go układa. Unikajcie kabli z żyłą stalową pokrytą miedzią (oznaczanych CCA lub CCS) – mają większy opór i gorzej zasilają konwerter, a przy dłuższych trasach obraz może się rozjeżdżać.

Do łączenia używajcie wtyków kompresyjnych typu F, nie nakręcanych. Te drugie potrafią się poluzować po kilku miesiącach i sygnał zaczyna szwankować. Jeśli kabel biegnie po zewnętrznej ścianie, płaszcz powinien być z PE (polietylenu) – jest odporny na słońce i mróz. Wewnątrz mieszkania wystarczy PVC. Przy przejściu przez ścianę zadbajcie o uszczelnienie – woda wdzierająca się po kablu potrafi zniszczyć instalację szybciej niż najgorsza wichura.

Z kolei od dekodera do rzutnika idzie kabel HDMI. Standardowa długość to 1,5–5 metrów i na takim odcinku praktycznie każdy przewód z oznaczeniem High Speed HDMI da radę. Gdy dekoder stoi daleko od projektora – na przykład w szafce pod sufitem, a rzutnik wisi na drugim końcu salonu – problem robi się poważniejszy. Kable HDMI powyżej 7–8 metrów zaczynają gubić sygnał. Przy 10 metrach i więcej obraz może migać, zanikać albo w ogóle się nie pojawić.

Rozwiązania są trzy:

• Kabel HDMI z wbudowanym wzmacniaczem – aktywny przewód z chipem, który podbija sygnał; sprawdza się na odcinkach do 15–20 metrów
• Przedłużacz HDMI po skrętce sieciowej – dwa nieduże urządzenia (nadajnik i odbiornik), między którymi biegnie zwykły kabel sieciowy kat. 6; dystans do 60–70 metrów
• Bezprzewodowy zestaw HDMI – nadajnik przy dekoderze, odbiornik przy rzutniku; wygodne, ale podatne na zakłócenia od routerów Wi-Fi i mikrofali

Do instalacji stałej najpewniejszy jest przedłużacz po skrętce – sygnał idzie przewodowo, więc nie ma ryzyka interferencji, a odległość rzadko bywa ograniczeniem w mieszkaniu czy domu.

Rozdzielanie obrazu i kwestia dźwięku

Niektórzy chcą mieć telewizor w jednym pokoju i rzutnik w drugim – oba podłączone do tego samego dekodera. Tu z pomocą przychodzi rozdzielacz HDMI (splitter). Wybierzcie model aktywny z zewnętrznym zasilaczem – pasywne rozgałęźniki dzielą sygnał na pół i na dłuższych odcinkach jakość pikuje. Splitter z funkcją HDCP 2.2 obsłuży jednocześnie telewizor 4K i rzutnik 4K, o ile oba urządzenia są zgodne.

Zostaje sprawa dźwięku. Większość rzutników ma wbudowany głośnik, ale jego jakość rzadko nadaje się do oglądania filmów. Dekodery Polsat Box i Canal+ przesyłają dźwięk razem z obrazem przez HDMI, więc najprościej jest podłączyć do rzutnika soundbar albo zestaw głośników przez wyjście słuchawkowe 3,5 mm lub optyczne SPDIF – o ile projektor takie ma. Jeśli nie ma, można wpiąć kabel optyczny bezpośrednio w dekoder i puścić go do soundbara, a obraz niech leci HDMI do rzutnika. Opcja trzecia to ekstraktor audio HDMI – małe pudełko, które wyciąga sam dźwięk ze strumienia HDMI i podaje go na gniazdo optyczne albo cinch, nie ruszając obrazu.

Kiedy wezwać fachowca

Samodzielny montaż anteny na balkonie parteru albo niskim dachu garażu jest do ogarnięcia w jedno popołudnie. Gorzej, gdy trzeba działać na wysokości, na stromym dachu albo w miejscu, gdzie nie ma pewnego dostępu. Upadek z drabiny z czaszą w ręku to naprawdę kiepski pomysł. W takich sytuacjach rozsądniej jest zapłacić instalatorowi – wiele osób nawet nie wie, że operatorzy Polsat Box i Canal+ oferują usługę montażu anteny razem z podpisaniem umowy, a wykonuje ją przeszkolony technik.

Po fachowca warto sięgnąć również wtedy, gdy mimo poprawnego ustawienia anteny jakość sygnału nie przekracza 50%, obraz rwie się przy byle chmurze, a na ekranie rzutnika regularnie wyskakuje komunikat „brak sygnału". Instalator dysponuje miernikiem satelitarnym, który pokazuje dokładne parametry – nie tylko siłę i jakość, ale też MER i BER, czyli wskaźniki mówiące o tym, ile błędów pojawia się w transmisji. Zwykłym dekoderem tego nie sprawdzicie. Doświadczony monter w ciągu kilkunastu minut wykluczy też problem z konwerterem, kablem albo zwarciem na wtyku, co samemu potrafi zająć pół dnia.

Dobrze zrobiona instalacja satelitarna działa latami bez ingerencji – antena przetrzymuje deszcz, śnieg i porywy wiatru, a wy tylko włączacie rzutnik, siadacie na kanapie i oglądacie mecz w jakości, jakiej niejeden pub mógłby wam pozazdrościć.