BERBERECHOS 20/30 AL NATURAL

Każdy, kto ogląda telewizję przez antenę satelitarną, spotkał się z sytuacją, gdy obraz nagle zaczyna się zacinać, sypać lub znika. Winowajcą zwykle bywa pogoda, pora roku albo pora dnia. W wielu przypadkach problem da się usunąć w kwadrans bez wzywania kogokolwiek na dach. Wystarczy wiedzieć, na co zwrócić uwagę i jak sprawdzić, co się dzieje.

Sygnał z satelity dociera do anteny w postaci fal o wysokiej częstotliwości. Te fale są wrażliwe na wszystko, co znajduje się na ich drodze. Nawet niewielkie zmiany w powietrzu mogą pogorszyć odbiór. Dlatego pogoda ma tak duży wpływ na jakość obrazu.

Jak pogoda zakłóca odbiór sygnału

Deszcz to jeden z głównych winowajców. Krople wody nie tylko osłabiają sygnał, ale także go rozpraszają. Lekka mżawka zwykle nie powoduje problemów, ale ulewny deszcz potrafi obniżyć jakość do tego stopnia, że obraz zaczyna się rozpaść. Im większa intensywność opadów, tym gorszy odbiór. Podobnie działa wysoka wilgotność powietrza – gęsta mgła lub chmury burzowe mogą tłumić sygnał nawet bez opadów.

Śnieg i lód to poważny problem zwłaszcza zimą. Suchy śnieg nie stanowi większego kłopotu, ale mokry śnieg, który przykleja się do czaszy, potrafi całkowicie zablokować sygnał. Jeszcze gorzej jest z lodem, który tworzy na powierzchni talerza gładką warstwę odbijającą fale. Nawet cienka warstwa lodu może rozpraszać sygnał na tyle mocno, że nie dociera on do konwertera. Do tego dochodzi waga nagromadzonego śniegu, która może powodować przemieszczenie anteny, jeśli nie jest ona solidnie zamocowana.

Wiatr to problem dla anten zamontowanych na wysokich masztach lub słabo przymocowanych. Silne podmuchy potrafią przesunąć talerz z ustawionej pozycji. Nawet niewielkie przesunięcie o kilka stopni może spowodować utratę sygnału. Podczas burz wiatr może nawet zerwać antenę z mocowań, jeśli nie są one odpowiednio wytrzymałe.

Wpływ pory roku na odbiór telewizji

Wiosną głównym problemem są rozwijające się liście na drzewach. Drzewo, które zimą nie przeszkadzało, w maju czy czerwcu potrafi zasłonić widok na satelitę. Problem nasila się podczas deszczu, gdyż mokre liście tłumią sygnał znacznie silniej niż suche. Typowy objaw to dobry odbiór rano, gdy liście są suche, i zakłócenia wieczorem lub po deszczu, kiedy liście są mokre.

Lato to okres wysokiej wilgotności i intensywnych burz. Wilgotne powietrze samo w sobie może powodować lekkie zakłócenia, ale to burze są głównym problemem. Podczas burzy pada deszcz, wieje silny wiatr, a wyładowania atmosferyczne mogą zakłócać odbiór na kilka sposobów naraz. Wysoka temperatura może też powodować rozszczelnienie się złącz kabli, co dodatkowo pogarsza sygnał.

Jesienią problemy zwykle są mniejsze, ale opadające liście potrafią zasłonić antenę lub dostać się pod czaszę konwertera. Częste mgły w połączeniu z innymi czynnikami mogą pogorszyć odbiór. Warto też pamiętać, że jesienią częściej występują silne wiatry, które mogą przesunąć antenę.

Zima to okres największych trudności. Śnieg, lód, mróz i wiatr działają przeciwko dobremu odbiorowi. Śnieg i lód nagromadzone na antenie potrafią całkowicie zablokować sygnał. Mróz może powodować pękanie kabli lub złącz, jeśli nie są odpowiedniej jakości. Zimowe wiatry bywają szczególnie silne i potrafią uszkodzić nawet solidnie zamocowaną antenę.

Czy pora dnia ma znaczenie

Pora dnia także wpływa na odbiór, chociaż jej wpływ jest mniej oczywisty niż pogody. Rano, kiedy powietrze jest chłodniejsze i bardziej stabilne, sygnał zwykle dociera lepiej. Wieczorem, gdy temperatura spada, a wilgotność rośnie, mogą pojawić się lekkie zakłócenia. Zjawisko to jest szczególnie zauważalne, gdy słońce znajduje się nisko nad horyzontem. Jego promieniowanie może powodować dodatkowe zakłócenia, zwłaszcza jeśli antena jest ustawiona w kierunku zachodnim.

Różnice między porankiem a wieczorem są zwykle niewielkie, ale w niektórych warunkach pogodowych mogą się nasilać. Warto też zwrócić uwagę na to, że niektóre kanały mogą mieć lepszy odbiór o określonych porach dnia, co wynika z różnych parametrów nadawania na poszczególnych transponderach.

Jak sprawdzić parametry sygnału w dekoderze

Przed szukaniem przyczyn problemów warto sprawdzić aktualny stan sygnału. Większość dekoderów ma wbudowaną funkcję pomiaru. Aby ją aktywować, należy przytrzymać przez około 3 sekundy czerwony przycisk z literką i na pilocie. Na ekranie pojawi się okno z dwoma paskami: siły sygnału i jakości sygnału.

Pierwszy pasek to siła sygnału, która informuje, ile sygnału dociera z konwertera do dekodera. Drugi, ważniejszy, to jakość sygnału. Można mieć siłę na maksymalnym poziomie, a jakość na zerze – to oznacza, że antena patrzy obok satelity. Oba paski powinny być zielone. Dobrze jest sprawdzić parametry na kilku różnych kanałach, ponieważ każdy nadawany jest z innego transpondera.

Szczególnie warto przyjrzeć się kanałowi na częstotliwości 11.508 GHz. Przy poprawnie ustawionej antenie o średnicy 80 cm jakość sygnału powinna tam sięgać przynajmniej 3/4 długości paska. Niektóre dekodery wyświetlają także wartość MER, podawaną w decybelach. To miara czystości sygnału. Minimalna wartość to około 9 dB, ale aby odbiór był stabilny także podczas złej pogody, warto mieć 12-15 dB lub więcej. Antena ustawiona na granicy, która przy słonecznej pogodzie daje 12 dB, podczas burzy może spaść poniżej 9 dB, co spowoduje zanikanie obrazu.

Sprzęt i prawidłowe ustawienie anteny

Podstawą jest dobór odpowiedniej wielkości anteny. Do odbioru większości polskojęzycznych kanałów z satelity Hotbird (13°E) lub Astra (19.2°E) zwykle wystarczy antena o średnicy 60-80 cm. Jeśli w okolicy występują częste, intensywne opady, warto rozważyć większy talerz – 90 cm lub więcej. Większa powierzchnia oznacza nie tylko lepszy sygnał przy dobrej pogodzie, ale także większą rezerwę na złe warunki. W miastach, gdzie stoi dużo budynków blisko siebie, większa antena może też pomóc w omijaniu przeszkód.

Konwerter LNB to urządzenie na ramieniu anteny, które odbiera sygnał i przekształca go do postaci, którą może odebrać dekoder. Dostępne są różne typy: pojedyncze, podwójne (twin), poczwórne (quad) czy Quattro do instalacji zbiorowych. Do typowej instalacji domowej zwykle wystarczy konwerter pojedynczy lub podwójny. Ważne, aby był dobrej jakości i miał niski współczynnik szumów, co poprawia odbiór podczas złej pogody.

Kabel satelitarny to kolejny ważny element. Najczęściej stosuje się kable RG-6, które wystarczają do większości instalacji domowych. W przypadku dłuższych odcinków (powyżej 30-40 metrów) lepszym wyborem jest kabel RG-11, który ma mniejsze tłumienie sygnału. Kabel powinien być dobrze ekranowany, aby chronić przed zakłóceniami z innych urządzeń elektrycznych. Warto też zwrócić uwagę na jakość złącz F, które łączą kabel z konwerterem i dekoderem.

Dla Warszawy i okolic kąt elewacji (nachylenia anteny względem poziomu) dla satelity Hotbird wynosi około 29-31 stopni, a kąt azymutu (odchylenia od kierunku południowego) to około 5-7 stopni na wschód. Dokładne wartości można sprawdzić za pomocą aplikacji mobilnych, takich jak SatFinder, lub kalkulatorów dostępnych online. Antena powinna mieć czysty widok na satelitę – przestrzeń przed nią powinna być wolna od przeszkód na odległości co najmniej kilku metrów.

Antena powinna być solidnie zamocowana, aby nie poruszała się podczas wiatru. W przypadku gdy wykonujemy montaż anteny satelitarnej na dachu warto użyć wytrzymałych uchwytów i mocowań. Jeśli antena jest na wysokim maszcie, warto rozważyć wzmocnioną konstrukcję, odporną na silne wiatry. Pamiętaj, aby wszystkie śruby i mocowania były dokręcone, ale nie zbyt mocno, aby nie uszkodzić anteny.

Rozwiązywanie problemów krok po kroku

Jeśli obraz zaczyna się sypać lub zanika, pierwszą rzeczą jest sprawdzenie parametrów sygnału w dekoderze. Jeśli jakość sygnału spadła poniżej 50%, problem najprawdopodobniej leży po stronie anteny lub konwertera.

• Sprawdź, czy na antenie nie nagromadził się śnieg, lód lub liście. Mokry śnieg i lód są szczególnie problematyczne. Usuń je miękką szczotką lub ściereczką, nie uszkadzając powierzchni anteny. W przypadku lodu nie używaj ostrych narzędzi, które mogłyby zarysować czaszę.
• Sprawdź, czy antena nie została przesunięta przez wiatr. Można to zrobić, obserwując, czy jest wciąż skierowana w tym samym kierunku co wcześniej. Jeśli nie, delikatnie dostrój jej ustawienie. Obracaj antenę powoli w lewo i prawo, a także zmieniaj kąt elewacji o niewielkie stopnie. Obserwuj parametry sygnału w dekoderze i szukaj pozycji, w której jakość jest najwyższa.
• Sprawdź połączenia kabli. Luźne lub utlenione złącza F mogą powodować utratę sygnału. Sprawdź złącza przy konwerterze i dekoderze. Jeśli są brudne lub utlenione, oczyść je. W przypadku poważnej korozji warto wymienić złącza na nowe.
• Sprawdź kabel. Jeśli jest uszkodzony, przetarty lub zbyt stary, może wymagać wymiany. Szczególnie narażone na uszkodzenia są kable prowadzone na zewnątrz budynku, narażone na działanie pogody. W przypadku wątpliwości można spróbować podłączyć inny kabel, aby sprawdzić, czy problem ustępuje.
• Sprawdź konwerter. Jeśli jest stary, tani lub uszkodzony, może nie radzić sobie podczas złej pogody. Wymiana na lepszy model z niskim współczynnikiem szumów może znacząco poprawić odbiór.
• Sprawdź dekoder. Podłącz inny dekoder do tej samej instalacji, aby sprawdzić, czy problem nie leży po jego stronie. Jeśli na innym dekoderze odbiór jest dobry, problem może tkwić w oryginalnym urządzeniu.
• Sprawdź, czy nie pojawiły się nowe przeszkody. Czasami nowo posadzone drzewo, postawiony budynek czy nawet nowa antena sąsiedzka może zasłonić widok na satelitę. W takim przypadku konieczne może być przesunięcie anteny w inne miejsce.

Kiedy wezwać fachowca

Wiele usterek związanych z odbiorem telewizji satelitarnej można usunąć własnymi siłami. Są jednak sytuacje, w których warto skontaktować się z profesjonalistą. Jeśli antena została przesunięta przez silny wiatr i nie można jej samodzielnie dostroić, jeśli podejrzewa się uszkodzenie kabla lub konwertera, albo jeśli po prostu nie czujemy się na siłach – wtedy lepszym rozwiązaniem będzie wezwanie serwisu.

Profesjonalista dysponuje odpowiednim sprzętem pomiarowym, który pozwala precyzyjnie ustawić antenę i sprawdzić parametry sygnału. Dzięki temu można mieć pewność, że odbiór będzie stabilny także podczas złej pogody. Fachowiec może też zidentyfikować problemy, które dla laika są niewidoczne, takie jak subtelne przeszkody w widoku na satelitę czy problemy z polaryzacją sygnału.